26 februari 2026 Bart van den Boom
Moderne navigatie- en vissystemen combineren GPS, sensortechnologie en automatische motorsturing. Wanneer je werkt met een Humminbird kaartplotter in combinatie met een Minn Kota trolling motor krijg je verschillende kaartoriëntaties die bepalen hoe jouw positie en koers worden weergegeven.
De instellingen North Up, Course Up en Head Up bepalen hoe de kaart op het scherm wordt georiënteerd. Het verschil zit in de referentiebron: geografisch noorden, GPS-beweging (COG – koers over de bodem) of kompasrichting (heading).
Een handige manier om het verschil te begrijpen is het principe van “glijden”:
Bij North Up glijdt de boot over een vaste kaart.
Bij Course Up en Head Up glijdt de kaart onder de boot door.
Bij North Up staat het noorden altijd bovenaan het scherm. De kaart draait niet mee met je beweging en blijft statisch in geografische richting. Alleen je positie wordt via GPS bijgewerkt.
Het systeem gebruikt geen koers- of kompasdata om de kaart te draaien.
Wat wel verandert, is het boot-icoon. Dat beweegt over de vaste kaart op basis van je GPS-positie. Wanneer er headingdata beschikbaar is, kan het icoon ook draaien om je werkelijke oriëntatie weer te geven.
Hier geldt:
De kaart blijft stil.
De boot beweegt over de kaart.
Visueel voelt het alsof de boot over een vaste kaart “glijdt”.
Deze instelling is geschikt voor overzicht, routeplanning en het analyseren van dieptelijnen en structuren.
North Up werkt het best bij navigatie, planning en kaartanalyse.
Bij Course Up draait de kaart op basis van je koers over de bodem, ook wel COG genoemd.
COG staat voor Course Over Ground en wordt berekend via GPS. Het systeem meet je positie en vergelijkt deze met een eerdere positie. Daaruit wordt een bewegingsrichting berekend. Die richting wordt bovenaan het scherm geplaatst.
Course Up kijkt naar waar je naartoe beweegt, niet naar waar je boot fysiek naar wijst.
Wind en stroming kunnen invloed hebben op de berekende richting.
Hier verandert het visuele principe:
De boot blijft meestal in het midden van het scherm.
De kaart draait onder de boot mee.
Dat betekent dat de kaart onder je boot door “glijdt” terwijl je vaart.
Bij lage snelheid of bij gebruik van een trolling motor kunnen kleine GPS-afwijkingen zorgen voor lichte kaartbeweging, omdat het systeem voortdurend kleine koersverschillen detecteert.
Course Up is geschikt bij varen op snelheid, lange trajecten, open water navigatie en verplaatsen tussen vislocaties.
Bij Head Up draait de kaart op basis van heading.
Heading is de richting waarin je boot fysiek wijst en wordt gemeten met een kompas of heading sensor. Dit is iets anders dan GPS-beweging.
Een heading sensor bepaalt de oriëntatie van de boot ten opzichte van het magnetische noorden of een elektronische referentie.
Bij een Humminbird systeem kan heading afkomstig zijn van een externe kompasmodule of geïntegreerde sensordata. In combinatie met een Minn Kota trolling motor kan oriëntatiedata ook worden doorgegeven via het motorsysteem.
Head Up reageert niet op beweging maar op oriëntatie.
Ook hier geldt het “glijden”-principe:
De boot blijft vaak visueel centraal staan.
De kaart draait onder de boot door op basis van je kompasrichting.
Wanneer je met Spot-Lock ligt en de wind duwt je boot licht, blijft je heading stabiel. De kaart blijft daardoor stabiel georiënteerd.
Dit maakt Head Up zeer geschikt bij nauwkeurige positionering, fronttrolling en werken met live sonar.
Head Up werkt optimaal bij Spot-Lock, actief vissen, precisiepositionering en gebruik van automatische motorfuncties.
Course en Heading worden vaak door elkaar gehaald, maar ze meten iets totaal anders.
Course meet je daadwerkelijke bewegingsrichting over het water en wordt berekend via GPS.
Heading meet de fysieke richting waarin je boot wijst en wordt bepaald met een kompas of heading sensor.
Kort samengevat:
Course = waar je heen gaat
Heading = waar je naar kijkt
Dat onderscheid bepaalt hoe de kaart zich gedraagt en waarom het visueel anders aanvoelt.
Praktische toepassing van de kaartmodi
👉 North Up is ideaal voor overzicht en planning, omdat de kaart geografisch vast blijft en de boot over een stabiele kaart beweegt.
👉 Heading is stabieler bij stilstand en tijdens langzaam manoeuvreren, omdat de oriëntatie wordt bepaald door een kompas en niet door GPS-beweging.
👉 Course werkt beter bij hogere snelheid en duidelijke verplaatsing over het water, omdat de berekening gebaseerd is op gemeten GPS-beweging (koers over de bodem).
Wanneer je werkt met een Minn Kota trolling motor met functies zoals Spot-Lock of automatische koerscorrectie, ontstaan er continue kleine aanpassingen om positie of richting vast te houden.
Deze correcties worden gemeten via GPS en sensoren.
Daarom kan Course Up bij positionering soms iets minder stabiel lijken, omdat het reageert op kleine verplaatsingen.
Head Up blijft vaak stabieler bij deze toepassingen, mits de heading sensor goed is gekalibreerd.
De samenwerking tussen kaartplotter en trolling motor bepaalt uiteindelijk hoe stabiel en logisch de kaartweergave aanvoelt.
Voor navigatie en planning werkt North Up het best.
Voor lange vaarstukken en open water navigatie is Course Up praktisch.
Voor actief vissen, positioneren en werken met een trolling motor is Head Up meestal de meest intuïtieve keuze.
Veel gebruikers combineren een kaart op North Up met een live sonar of actieve weergave op Head Up. Dat geeft overzicht én directe oriëntatie tegelijk.
North Up, Course Up en Head Up zijn verschillende manieren waarop een kaartplotter de werkelijkheid vertaalt naar het scherm.
Het verschil zit in de referentiebron: geografisch noorden, GPS-beweging of boegrichting.
Het visuele principe is simpel:
North Up = boot glijdt over een vaste kaart
Course Up / Head Up = kaart glijdt onder de boot door
Wanneer je begrijpt welke data jouw systeem gebruikt, kun je bewust kiezen welke instelling past bij jouw vaarstijl en vistechniek.
